“Чингис хааны язгуур дээд тэнгэрээс заяат төрсөн Бөртэ чоно, гэргий Хоо маралын хамт тэнгис далайг гатлан ирээд Онон мөрний эх Бурхан халдун уулнаа нутаглаж Батачи хан хэмээх нэгэн хөвүүн төрүүлвэй” хэмээн алдарт “Монголын нууц товчоо” эхэлдэг билээ. Марал гэдэг нь буга гэсэн үг бөгөөд мэдээж чоно, буга хоёроос бидний өвөг дээдэс болоод хүн төрөлхтөн үүсээгүй нь магад боловч эртний хүмүүс өөрсдийнхөө үүсэл гарлыг ингэж домоглон шүтээнээ болгосоор иржээ. Энэхүү шүтлэг эрт үеэс байсны биет баримт, ул мөр нь монгол нутагт байдаг буган чулуун хөшөөнүүд билээ.

Зуны үдэш хаа нэгтээ хурц гэрэл туссан газруудад хар цох, цагаан эрвээхэй шавааралдсан байх нь нэн элбэг тааралддаг. Эдгээр шавааралдсан цох, эрвээхэй зэрэг далавчтай далавчгүй жижиг амьтад нь бүгд шавжийн төрөлд багтана. “Монгол хэлний дэлгэрэнгүй тайлбар толь”-д шавж гэж “үе хөлтний хүрээний нэг анги, олонх нь далавчтай, биеийн галбир, өнгө, амьдрахуйн хэлбэрээр нэн олон янз” гэжээ.

Цаг хугацааны машин гэж хэрвээ байдагсан бол түүнд нь суугаад тэртээх арван гуравдугаар зуун руу аялан Чингис хаан гэж ямар ааш аягтай хүн байсныг, тэр үеийн хүмүүс ямар хувцас өмсөж байсныг, ямар зан суртахуунтай байсныг, юу хүсч мөрөөдөж байсныг мэдэхсэн. Даан ч тийм боломж байхгүй. Харин тэр эртний үеийг төсөөлөх боломжийг археологийн шинжлэх ухаан бидэнд олгодог. Египетийн фараон Тутанхамон гэж ямар хүн байсан, мартагдсан хот Перугийн алдарт Мачу Пичу ямар үзэсгэлэнтэй хот болох, Английн Стоун хэнжийн нууц зэрэг олон зүйлсэд археологичид л хариулт өгнө.

“Монгол хэлний дэлгэрэнгүй тайлбар толь”-д “Хүлэг” гэсэн хэлбэрт дараах утгууд байна. 1. Бурхан, сахиулсан савдагийн унаа, хурд сайтай дээд зэргийн морь, хүлэг баатар, хүлэг зээрд гэх мэт. 2. Дээс, сур, олсыг хэлнэ. Мөн “Хөлөг” гэж 1. Морь, хурдан морь. 2. Шатрын хөлөг. 3. Далай, тэнгис, мөрөн зэрэг их усанд явах том онгоц, агаар тэнгэр, сансраар явах том онгоц, 4. Хөлөг баатарыг хэлэх ажээ.

Энэ дэлхий тэр чигээрээ л эмэгтэй хүний гоо сайхныг утга зохиолд, уран зурагт, дуу бүжигт зуун зуун жил магтсаар ирсэн, цаашдаа ч магтаж ханахгүй биз ээ. Бид “Гоо сайхан ертөнцийг аварна” гэдэг үгийг ч эмэгтэйчүүдэд л хаягладаг. Нэг талаасаа ерөөс гоо сайхны хэмжүүр нь эмэгтэй хүн л болчихсон юм шиг. Ертөнц гэдэг угаасаа нэмэх хасах, халуун хүйтэн, арга билиг, эр эм гээд эсрэг тэсрэгийн нэгдэл дээр тогтдог. Адам Ева хоёр муудаж сайдсан ч хамтдаа л оршин тогтнохоос дангаараа бол юу ч биш ээ. Эх хүн гэдэг утгаараа эмэгтэй хүн гоо сайхны төгс илэрхийлэл хэдий ч эрэгтэй хүнд ч гэсэн гоо сайхан ...

Адил утгыг хоёр өөр хэлбэрээр бичиж хэвшиж байгаагийн нэгэн жишээ бол “хойд”, “хойт” хэмээх үгс билээ. Хойд Америк гэхийг хойт Америк гэх мэтээр хоёр янзаар бичихийн чухам аль нь зөв бэ?

          Монгол оронд урин дулааныг дохиолсоор хаврын найртай улирал айлчлан ирлээ. Шороотой ч гэсэн хавар минь, синдромтой ч гэсэн монголын улс төр минь хөдөлгөөнд орлоо. Хаврын синдром, хаврын улс төр хэмээх тогтсон хэллэгтэй ч болоод авлаа. Ойрын өдрүүдэд Оюутолгойн гэрээг хүчтэй эсэргүүцсэн дуу хоолой тод сонсогдох боллоо, Ардчилсан намд Алтангадасынхаа эсрэг фракц үүсч байгаагаа ил хэлэхгүй байгаа боловч Ардчилсан хүчний холбоо хэмээх нэгэн фракц мэндэллээ, экс ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр маань намын дарга С.Баяртайгаа бараг “дайн зарлах” хэмжээний хүчтэй ярилцлагууд өгч эхэллээ, үүнтэй зэр...

Монгол улсын эрүүгийн, иргэний гээд хуулиуд бий. Хууль зөрчвөл ялтай. Мөн төрийн албан ёсны хэлний тухай хууль ч гэж бий. Харин энэ хуулийг зөрчвөл ялгүй. Монгол хэлний зөв бичих дүрэм нь бичигт үсэгт тайлагдсан хүмүүсийн дагаж мөрдөх бас л нэг хууль гэж хэлж болно. Зөв бичих дүрмээ дагадаггүй энэ байдал улам л нэмэгдэх болжээ. Тухайлбал ном, сонин, интернэтээр дүүрэн л “сургаал” гэдэг үгийг “сургааль” гэж буруу бичсэн нь олонтаа байна.